• Mae pesgi ŵyn ar gnydau porthiant, e.e. bresych deilio, maip, rwdins, neu rêp porthi yn gyffredin yn yr hydref a’r gaeaf. Mae’r cnydau hyn yn cynnig maeth o ansawdd uchel pan fydd porfa yn brin.

Nodweddion Allweddol:

• Bydd ŵyn yn pori’n uniongyrchol ar gnydau porthiant wedi’u plannu a ddefnyddir yn aml wrth gylchdroi cnydau neu fel cnydau gorchudd.
• Fel arfer mae’r cnydau hyn yn cael eu plannu ar ôl cynaeafu grawnfwydydd ac yn cynnig ffynhonnell fwyd ddibynadwy yn ystod misoedd oer.

Manteision:

• Defnyddio tir yn effeithlon trwy gyfuno cynhyrchu cnydau a magu anifeiliaid.
• Mae’n cynnig deiet egni uchel a phrotein uchel yn ystod y gaeaf pan fydd porfa yn brin.

Heriau:

• Mae angen rheoli cylchdroadau pridd a chnydau yn ofalus er mwyn peidio difrodi’r tir.
• Costau sy’n gysylltiedig â sefydlu cnydau porthiant a gofalu am ffensys ar gyfer pori stribedi neu gaeau.

Trosolwg:

• System besgi dan do, lle mae ŵyn yn cael lloches a bwyd egni uchel yn seiliedig ar ddwysfwyd. Fe’i defnyddir i gael cyfraddau twf cyson, yn barod at y farchnad, yn enwedig yn ystod misoedd y gaeaf.

Nodweddion Allweddol:

• Mae’r ŵyn yn cael lloches a dwysfwyd dan do gyda rhywfaint o borthiant garw, e.e. gwair neu wellt.
• Mae’r system hon yn rhoi rheolaeth fanwl dros gynyddu pwysau a dyddodiad braster, gan sicrhau bod ŵyn yn cwrdd â gofynion y farchnad.

Manteision:

• Cyfraddau twf cyflymach o’i chymharu â systemau pori, gan leihau amser nes cyrraedd y farchnad.
• Ansawdd a maint cyson yr ŵyn a gafodd eu pesgi, sy’n ddelfrydol ar gyfer cwrdd â gofynion penodol y farchnad.
• Llai o ddibyniaeth ar y tywydd, yn enwedig yn y gaeaf pan fydd ansawdd y borfa wedi dirywio.
• Dim effaith ar y tir, sy’n gallu cael seibiant dros fisoedd y gaeaf yn barod ar gyfer wyna yn y gwanwyn.

Heriau:

• Costau uwch sy’n gysylltiedig â bwydo, lloches a llafur.
• Gall systemau dwys godi pryderon am les anifeiliaid o ran cloffni.

• Ar ardaloedd mynyddig a’r ucheldir, yn enwedig yng Nghymru, yr Alban a gogledd Lloegr, mae ŵyn yn aml yn cael eu rhoi i’w pesgi ar borfa arw neu borfeydd o ansawdd isel. Rhai o nodweddion yr ardaloedd hyn yw ffrwythlondeb gwael y pridd a thywydd garw.

Nodweddion Allweddol:

• Ŵyn yn pori ar laswellt caled, grug, a phorthiant eraill o ansawdd isel, yn aml mewn systemau llai dwys.
• Gellir defnyddio porthiant atodol ar ddiwedd yr hydref neu’r gaeaf i roi hwb i’r pesgi.

Manteision:

• Defnyddio tir ymylol sy’n anaddas ar gyfer ffermio dwys.
• Cynhyrchu cig heb lawer o fraster gyda blas unigryw, sy’n aml yn cael ei farchnata fel cig oen o ansawdd uchel neu bremiwm oherwydd natur lai dwys y system.

Heriau:

• Cyfraddau twf llawer arafach am fod gwerth maethol y tir pori yn is ar dir uchel.
• Bydd angen dod ag ŵyn i lawr i borfeydd yr iseldir neu eu pesgi dan do yn ystod cam olaf eu twf efallai, os nad yw’r porthiant sydd ar gael yn ddigon.

Trosolwg:

• Mae didol-borthi yn arferiad cyffredin i gyflymu twf ŵyn ifanc cyn eu diddyfnu, er mwyn cael dechrau da i’r pesgi. Ystyr hyn yw rhoi bwyd anifeiliaid egni uchel i’r ŵyn ond mae’n anhygyrch i’r mamogiaid. Byddant yn parhau i’w fwyta ar ôl diddyfnu, ochr yn ochr â phorfa.

Nodweddion Allweddol:

• Didol-borthi yw rhoi dwysfwyd i ŵyn er mwyn iddynt gael mwy o faeth tra maent yn dal i sugno.
• Gwneir hyn fel arfer ar ffermydd yr iseldir er mwyn gwella tyfiant cynnar, yn enwedig ŵyn a aned yn y gwanwyn.

Manteision:

• Tyfu’n gyflym a phesgi ynghynt, gan leihau amser ŵyn ar borfa.
• Llai o ddibyniaeth ar laeth mamogiaid fel bod pwysau ŵyn yn uwch ar adeg diddyfnu.

Heriau:

• Mwy o gostau bwyd anifeiliaid a seilwaith ychwanegol er mwyn rheoli’r system didol-borthi.
• Mae angen cydbwyso’r system yn ofalus er mwyn atal ŵyn rhag mynd yn rhy dew yn rhy ifanc.