Ffactorau
Y prif ffactorau sy'n dylanwadu ar elw'r fenter cig eidion yw:-
Costau pwysau a phrynu (ceiniogau fesul kg)
Twf dyddiol
Costau Bwyd
Costau pwysau a gwerthu (ceiniogau fesul kg)
Cyfradd stocio (systemau chwilota)
Costau sefydlog (defnydd o adeiladau a pheiriannau)
Ffynonellau Incwm
Mae incwm o wartheg cig eidion fel arfer yn dod o sawl ffynhonnell allweddol. Gall pob un gael ei ddylanwadu gan brisiau'r farchnad, arferion rheoli buches, a'r brid neu drawsfrid penodol o wartheg a ddefnyddir.
Dyma fanylion ffynonellau incwm sylfaenol:
- lloi wedi'u diddyfnu
- gwartheg stôr
- gwartheg wedi’u pesgi
- stoc bridio
- gwartheg difa
Costau
Costau amrywiol yw costau sy'n newid i adlewyrchu maint y fenter. Os yw nifer yr anifeiliaid sy'n cael eu cadw yn uwch, yna bydd y costau'n uwch.
Y prif gostau amrywiol mewn menter cig eidion yw:-
- Dwysfwydydd
- Bwyd
- Milfeddyg a meddygaeth
- Marchnata
- Gwellt
- Arall
Dadansoddiad Elw a Cholled
- Prisiau isel ar y farchnad ar gyfer buchod.
- Costau bwyd anifeiliaid uchel, yn enwedig mewn blynyddoedd tywydd gwael pan fydd glaswellt yn brin.
- Cyfraddau marwolaethau uchel.
- Achosion o glefydau neu broblemau iechyd sy'n cynyddu costau milfeddygol.
- Rheoli iechyd y fuches yn wael yn arwain at fwy o gostau a llai o gynnyrch.
- Llai o gymorthdaliadau oherwydd newidiadau mewn polisi amaethyddol.
Ffactorau Allweddol sy'n Effeithio ar Elw a Cholled
Cliciwch ar y cylchoedd i weld fwy o wybodaeth.
Costau Bwyd
Prisiau'r Farchnad
Iechyd a Lles Anifeiliaid
- Mae iechyd gwael yn lleihau cynhyrchiant ac yn cynyddu costau trwy driniaethau milfeddygol, twf arafach, a chyfraddau marwolaethau uwch.
- Byddai hyn yn effeithio ar gostau’r milfeddyg a meddyginiaeth i'r busnes.
Ffrwythlondeb
- Mae rhaglenni bridio effeithlon yn sicrhau cyflenwad cyson o loi a gallant gynyddu proffidioldeb fferm. Mae ffrwythlondeb gwael neu ysbaid lloia yn arwain at lai o loi ac incwm is.
Ystyriaethau Allweddol:
- Ysbaid lloia byr (tua 365 diwrnod).
- Cyfraddau ffrwythlondeb uchel (mwy o wartheg yn cael eu bridio’n llwyddiannus).
- Geneteg dda ar gyfer twf, effeithlonrwydd porthiant, ac ansawdd cig.
Cynnyrch y Carcas ac Ansawdd y Cig
- Gall cynnyrch ac ansawdd uwch carcas (gorchudd braster, datblygiad cyhyrau, brithder) sicrhau gwell prisiau a mynediad i farchnadoedd premiwm.
Ystyriaethau Allweddol:
- Systemau pesgi effeithlon ar gyfer y pwysau a'r ansawdd gorau posibl.
- Monitro dosbarthiad carcasau (cydffurfiad a sgoriau braster).
- Targedu marchnadoedd sy'n talu premiymau am ansawdd uwch (e.e. Cig Eidion Cymru PGI).
Cymorthdaliadau a Chefnogaeth y Llywodraeth
- Mae ffermydd cig eidion Cymru, fel eraill yn y DU, yn dibynnu ar gymorthdaliadau'r llywodraeth, fel y rhai o Gynllun y Taliad Sylfaenol (BPS), cynlluniau amaeth-amgylcheddol, a chymorthdaliadau posibl ar ôl Brexit.
Ystyriaethau Allweddol:
- Cymhwysedd ar gyfer cymorthdaliadau (trawsgydymffurfio) a newid yn y cynllun cymorthdaliadau.
- Newidiadau mewn polisi amaethyddol ar ôl Brexit.
- Mynediad at gynlluniau amgylcheddol sy'n gwobrwyo arferion ffermio cynaliadwy.
Enghraifft Syml o Elw a Cholled
Mae hon yn enghraifft syml, ond gall prisiau amrywio'n helaeth yn seiliedig ar ffactorau fel maint buches, amodau'r farchnad, ac effeithlonrwydd. Gan mai darlun annelwig yn unig yw hwn ar gyfer pesgi cig eidion yn ddwys, byddai'r prisiau'n wahanol iawn ar gyfer systemau lled-ddwys, llai dwys ac ar gyfer system buchod sugno.
Mae bob amser yn well cwblhau Canran yr Elw Gros mwy cynhwysfawr i ddadansoddi costau cynhyrchu o gymharu â systemau eraill a chostau mwy penodol.
Incwm
- Gwerthu buchod tew = £200,000
- Cymorthdaliadau (e.g., BPS) = £10,000
- Cyfanswm Incwm: £210,000
Colled
- Bwyd a phorthiant = £60,000
- Costau milfeddygol ac iechyd = £5,000
- Llafur (1 cyfwerth â llafur llawn amser (ftle)) = £30,000
- Cyfleustodau, trafnidiaeth a gorbenion = £20,000
- Rhent tir = £40,000
- Cyfanswm y Costau: £155,000
Elw Net
- £210,000 (incwm) - £155,000 (treuliau) = £55,000 o elw