Cyfnod Llaetha
Mae llaetha yn broses hanfodol mewn mamogiaid, yn dechrau ychydig cyn neu ychydig ar ôl geni’r oen, fel bod y famog yn gallu rhoi maeth i’r oen/ŵyn newydd-anedig. Dyma esboniad o’r agweddau allweddol ar laetha mewn mamogiaid:
Cyfnodau Llaetha
Cyn-wyna (Cynhyrchu Colostrwm)
- Cynhyrchu’r Cynlaeth (Colostrwm): Tua phythefnos cyn geni oen, bydd pwrs y famog yn dechrau chwyddo wrth iddi ddechrau cynhyrchu colostrwm. Hylif trwchus, melyn yw colostrwm sy’n llawn gwrthgyrff, fitaminau a maetholion hanfodol i system imiwnedd yr oen yn oriau cyntaf ei fywyd. Mae angen i’r oen yfed colostrwm o fewn y 12-24 awr cyntaf ar ôl cael ei eni er mwyn magu imiwnedd goddefol rhag clefydau. Gorau po gyntaf y caiff oen golostrwm bob tro.
Cyfnod Llaetha Cynnar (Cynhyrchu Llaeth)
- Rhyddhau Llaeth: Ar ôl geni’r oen, mae corff y famog yn newid o gynhyrchu colostrwm i gynhyrchu llaeth. Mae’r broses hon yn cael ei hysgogi wrth i’r oen ddechrau sugno, sy’n sbarduno rhyddhau’r hormon ocsitosin. Mae ocsitosin yn gwneud i’r llaeth gael ei ‘ryddhau’ o’r alfeoli (celloedd sy’n cynhyrchu llaeth yn y pwrs) i’r dwythellau llaeth a’r tethi.
- Cyfansoddiad Llaeth: Mae’r llaeth a gynhyrchir gyntaf yn gyfoethog mewn braster a phroteinau i helpu’r oen i dyfu’n gyflym. Dros amser, gall cyfansoddiad y llaeth newid i gyd-fynd ag anghenion yr oen.
Cyfnod Llaetha Trymaf
- Cynhyrchu Llaeth ar ei Anterth: Tua 3 i 6 wythnos ar ôl geni oen, bydd cyfnod cynhyrchu llaeth mamogiaid ar ei anterth. Yn ystod y cyfnod hwn, bydd ŵyn yn tyfu’n gyflym am eu bod yn dibynnu’n helaeth ar faeth o laeth y fam.
- Anghenion Maethol: Mae mamogiaid sydd â sawl oen (efeilliaid neu dripledi) yn cynhyrchu mwy o laeth i fodloni gofynion maethol uwch eu hepil.
Cyfnod Llaetha Hwyr (Diddyfnu)
- Gostyngiad mewn Cynhyrchu Llaeth: Wrth i ŵyn dyfu’n hŷn a dechrau pori, mae eu dibyniaeth ar laeth y famog yn lleihau. Bydd cynhyrchiad llaeth y famog yn gostwng yn raddol wrth i anghenion yr ŵyn leihau.
- Diddyfnu: Mae diddyfnu naturiol yn digwydd pan fydd ŵyn yn 8-12 wythnos oed, er y gall ddigwydd yn gynharach mewn rhai systemau rheoli. Ar y pwynt hwn, mae cynhyrchiad llaeth y famog yn gostwng yn sylweddol a’i phwrs yn crebachu wrth iddo roi’r gorau i gynhyrchu llaeth.
