Hwrdda
Hwrdda yw’r term a ddefnyddir mewn ffermio defaid am y tymor paru pan gaiff hyrddod (meheryn) eu cyflwyno i’r defaid ar gyfer bridio.
Yn ystod y cyfnod hwrdda, bydd yr hyrddod yn cyplu/paru â’r defaid pan fydd y defaid yn gofyn hwrdd (estrws). Y nod yw sicrhau bod y defaid yn beichiogi er mwyn iddynt esgor ar ŵyn yn y gwanwyn. Bydd ffermwyr yn rheoli’r cyfnod hwn yn ofalus er mwyn bridio mor llwyddiannus â phosibl a sicrhau cnwd iach o ŵyn.
Semen
Cynhyrchu semen yw’r broses o gynhyrchu sberm (had) mewn hyrddod i ffrwythloni wyau’r defaid wrth baru. Mae’r broses yn digwydd yn y ceilliau, lle mae celloedd sberm yn cael eu cynhyrchu’n barhaus.
Dyma esboniad syml:
Ceilliau:
Mae ceilliau hwrdd yn cynhyrchu sberm trwy broses o’r enw sbermatogenesis. Mae hyn yn digwydd yn barhaus, gan sicrhau bod hwrdd yn gallu cynhyrchu sberm hyfyw trwy gydol y tymor bridio.
Aeddfediad sberm:
Ar ôl i’r sberm gael ei gynhyrchu, bydd y celloedd sberm yn aeddfedu yn yr argeilliau (epididymis), tiwb troellog yng nghefn y ceilliau, lle byddant yn cael y gallu i nofio a ffrwythloni wy.
Semen:
Bydd sberm yn cael ei gymysgu â hylifau o’r chwarennau atodol i ffurfio semen, sy’n helpu i gludo’r sberm wrth baru.
Rhyddhau:
Yn ystod paru (hwrdda), bydd y semen yn cael ei alldaflu i lwybr atgenhedlu’r ddafad, lle gall ffrwythloni wyau os yw’r ddafad yn gofyn hwrdd.
Mae maeth, iechyd a rheolaeth briodol yr hwrdd yn bwysig i gynnal ansawdd semen da ar gyfer bridio llwyddiannus.